جشن ها و ایین هایی که در ایران باستان، بمناسبتهای مختلف در فصل های سال برگزار می شده است بسیار زیاد است؛ از این جشن های قدیمی می توان نتیجه گرفت که مردم ایران مردمی همیشه شاد و پرنشاط بودند که به هر بهانه ای دور هم جمع شده و جشن های باشکوهی برگزار می کردند.

جشن تیرگان چه جشنی است؟

جشنهای سنتی بسیاری در زمان های خاص در گوشه و کنار ایران برگزار می شده که یکی از پرطرفدار ترین این جشن ها چه در ایران، چه در خارج از مرزها جشن تیرگان است.

تیرگان جشنی است که هر سال در تیرروز یعنی 13 تیرماه، برای گرامیداشت "تیشتر" که ستاره باران اور در فرهنگ ایرانی است برگزار می شود، البته روایت دیگری که درباره برگزاری جشن تیرگان بسیار  معروف است، اینکه در این روز ارش کمانگیر بالای کوه دماوند رفته و تیر معروفش را برای تعیین مرز ایران پرتاب کرد، تیر از کوه ها و دشت ها عبور کرد تا در کنار رودخانه "جیهون" بر تنه درخت گردویی نشست؛ از ان پس انجا را مرز ایران و توران تعیین کرده و هر سال به یادش جشن می گیرند.

البته روایات در باره برگزاری جشن تیرگان به همینجا ختم نمی شود، چنانکه ابوریحان بیرونی در کتاب "اثار الباقیه" نوشته تیرگان روز بزرگداشت نویسندگان در دوره باستان بوده و بنا به روایت ابوریحان بیرونی، تیرگان روزی است که "کی خسرو" شاه ایران بعد از شستشوی خود در چشمه ناپدید شده

البته که روایت‌ها در حول و حوش تیرگان به همینجا ختم نمی‌شود. چنان که ابوریحان بیرونی در کتاب «اثار الباقیه» نوشته تیرگان روز بزرگداشت نویسندگان در دوره باستان بوده و بنا به روایت ابوریحان بیرونی، تیرگان روزی است که کیخسرو، شاه ایران بعد از شستشوی خود در چشمه‌ ناپدید شده.

اداب و رسوم جشن تیرگان

در برگزاری جشن تیرگان ایین های مخصوصی اجرا می شده است که از جمله انها می توان به اب پاشی، فال کوزه و دستبند تیر و باد اشاره کرد.

اب پاشی

جشن اب پاشی، یکی از ایین های جشن تیرگان در کنار رودخانه، برکه و هر محلی که اب روان و زلال می گذرد برگزار می شد و همراه با مراسمی وابسته با اب و اب پاشی و ارزوی بارش باران بود و مانند جشن های دیگر که با اب در پیوندند با نام عمومی "ابریزگان" یا "اب پاشان" یا "سرشوران" یاد شده است.

فال کوزه 

تیرگان با فال کوزه هم همراه است، یک روز قبل از جشن تیرگان دختری کوزه سبز رنگی را پر از اب می کندو بین همه انهایی که ارزویی دارند دور می چرخاند؛ ارزومندان هر کدام سکه، انگشتر، سنجاق سر یا چیز کوچکی را در کوزه می اندازند؛ دختر، کوزه را در زیر درخت همیشه سبزی مثل سرو یا کاج می گذارد؛ در روز جشن و بعد از مراسم اب پاشان، همان دختر کوزه را بین انهایی که ارزو کرده اند، می برد؛ بزرگان جمع، شعری را با صدای بلند می خوانند و دختر بعد از پایان هر شعر دستش را درون کوزه می برد و شی هر کسی را به خودش می دهد؛ شعر خوانده شده هم جواب ارزویی است که کرده. 

دستبند تیر و باد

یکی دیگر از رسم های تیرگان هم این است: در ابتدای مراسم و بعد از خوردن شیرینی، بندی از هفت رنگ پارچه یا ریسمان رنگی بافته شده را به دست می بندند، بندی که به ان تیر و باد می گویند، 9 روز بعد و در روز باد در پشت بام یا جای بلندی دستبند را به باد می سپارند تا ارزویشان را با خود ببرد و همزمان شعر زیر را می خواندند:

تیر برو باد بیا                  غم برو شادی بیا

محنت برو روزی بیا           خوشه ی مرواری بیا